Choroby :(
Co robić, kiedy królik ma udar słoneczny?
Objawami udaru
słonecznego jest
przekrwienie peryferyjnych
naczyń krwionośnych
do ekstremum, szybkie
oddychanie, przegrzanie
(temp. w odbycie powyżej 41°C),
sinica i w końcu - śmierć. Spada
ilość przyjmowanego pokarmu,
rośnie ilość pitej
wody (ale nie
zawsze).
Nie wolno królika gwałtownie
chłodzić zimną wodą, gdyż
grozi to szokiem termicznym.
Uszy i ciało królika należy
powoli ochładzać zimną
woda, przenieść go do
chłodnego miejsca i
jak najszybciej trzeba zabrać go
do weterynarza (bez narażania
królika na upał
-
trzeba go przewozić tak, by
zapewnić mu chłód). Królik powinien zostać
powoli
schłodzony i często trzeba zastosować intensywne nawadnianie (przez
weterynarza),
czasami lekarz może zdecydować o dodatkowym leczeniu steroidami. Pamiętaj!
Nie czekaj, zabierz
królika do weterynarza jak najszybciej!
Symptom
"przechylania głowy"
To bardziej symptom, niż choroba, gdyż może być spowodowany kilkoma
czynnikami.
Generalnie jest to forma uszkodzenia błędnika, zakończeń nerwowych w uchu
wewnętrznym. Z powodu braku informacji o tym, w jakiej pozycji znajduje się
ciało, królik może albo przechylać główkę, albo się zataczać a nawet
przewracać.
W zależności od powodu choroby, mogą temu towarzyszyć również inne
symptomy.
Jeśli Twój królik przechyla często głowę, potrząsa nią, to jest to sygnał
alarmowy i
należy udać się do weterynarza.
Przyczyną może być pasożyt żyjący
w mózgu, wątrobie i nerkach (przechylanie
głowy to jeden z objawów choroby). Może też być
infekcja bakteryjna ucha
wewnętrznego, przez bakterie pochodzące z "ciała" tzn. z innych
organów
(infekcje dróg oddechowych). Infekcja ucha wewnętrznego spowodowana przez
roztocza w kanale zewnętrznym ucha (dlatego warto sprawdzać czystość uszu i
w
razie czego, zwłaszcza, jeśli królik się często drapie w uszy, pójść do
weta). Dalej
przyczyną mogą być uszkodzenia mechaniczne upuszczenie, podnoszenie za uszy,
stuknięcie o coś głową w czasie biegu. Również w/w symptom może być
spowodowany udarem, nowotworem, zaburzeniem metabolizmu ,toksyny mogą też
powodować takie objawy.
Leczenie zależy od właściwie postawionej diagnozy i w zależności od
przyczyny
choroby łatwiej lub trudniej się leczy, ale generalnie są duże szansę na
wyleczenie
albo przynajmniej zatrzymanie objawów, choć niektóre króliki nie wytrzymują
kuracji L.
Jakkolwiek leczenie należy do weterynarza, są rzeczy, które można zrobić
samemu.
Oko "dolne" często się nie zamyka i wtedy wymaga dodatkowo nawilżania
odpowiednim preparatem.
Ponieważ królik ma trudności z utrzymaniem równowagi, to trzeba go podnosić
jak najmniej, może zaistnieć konieczność przełożenia go do małego pudełka.
Dół pudełka należy wymościć czymś tak, aby mocz przeciekał na dół i
pozostawiał
królika suchego. Można popodpierać królika z boków, aby się nie przewracał
(możliwe dalsze uszkodzenia). Bardzo ważne jest, aby królika w takim stanie
transportować do weta unieruchomionego.
Królik może mieć zmniejszony apetyt, należy do podsycać zieleniną, natką
pietruszki,
marchewki, owocami. Bardzo ważne jest, aby utrzymywać zdrową dietę. Czasami
w takiej sytuacji trzeba podawać pokarm po kawałeczku pod sam pyszczek, a w
szczególnych przypadkach nawet karmić masą z rozmiękczonego granulatu
(może być rozmiękczany ulubionym sokiem owocowym królika, rozgniecionym
bananem, tym, co zachęci go do jedzenia). Karmić należy jak najczęściej i
podawać
tyle, ile tylko jest w stanie zjeść, aby nie dopuścić do zatrzymania się układu
pokarmowego. Jeśli królik zaciska zęby należy odczekać i spróbować za
jakiś czas.
I zawsze okazywanie dużo troski i sympatii bardzo pomaga cierpiące
pyszczkowi.
Czasami królikom, które zwycięsko wychodzą z choroby pozostaje lekkie
przekrzywienie głowy.
Zdecydowanie można choć częściowo zapobiegać chorobom objawiającym
się przekrzywianiem głowy: pilnowanie czystości uszu (roztocza wymagają
opieki weterynaryjnej), natychmiastowa pomoc lekarska w przypadku infekcji
dróg oddechowych pomaga zapobiegać rozprzestrzenianiu się choroby; chronienie
królika przed sytuacjami, które mogą powodować paniczne ucieczki chroni
przed
urazami mechanicznymi (podobnie jak właściwe trzymanie).
Ropienie
Ropień to rana zawierająca ropę, otoczona zgrubiałą tkaną będącą w
stanie
zapalnym. Zazwyczaj jest to rezultat infekcji bakteryjnej. Ropa jest
zbiorowiskiem
martwych tkanek, rezultatem walki organizmu z infekcją. U pyszczków ropnie mogą
być wywoływane wieloma bakteriami (m.in. Pasteurella multocida, Streptococcus,
Pseudomonas and Staphylococcus). Ropienie u królików mogą powstać na prawie
każdym organie ciała, na skórze, korzeniach zębów i kościach.
Najczęstszą przyczyna jest uszkodzenie mechaniczne tkanki (rany, ugryzienia,
nakłucia, w tym spowodowane ranami dziąseł od niewłaściwego pożywienia lub
ciał
obcych, ciała obce w nosie) oraz infekcje korzeni zębów i kanalików łzowych.
Powodem większości ropieni w obrębie twarzy są choroby zębów, a w
przypadku
kanalików łzowych - wrastanie górnych zębów trzonowych i blokada kanaliku
(nagromadzony płyn jest świetną pożywką dla bakterii). Ropienie wewnętrzne
są trudniejsze do zdiagnozowania i obejmują takie organy jak macica, płuca,
serce, wątroba, jelita i nerki. Nie zawsze da się ustalić przyczynę
powstania ropnia.
Leczenie ropieni u królików jest trudne, gdyż ropa jest dość gęsta
(jak pasta do zębów) i trudno ją wysączkować po otwarciu ropienia, co
utrudnia
wyczyszczenie zainfekowanego ropnia. Co więcej, chirurgiczne otwarcie ropnia
może być przyczyną dalszego infekowania tkanki. Jest kilka sposobów
leczenia,
zależy ono między innymi od lokalizacji ropnia i ogólnego stanu zdrowia
zwierzęcia.
Jak zwykle, niezwykle ważne jest, aby w czasie choroby unikać narażania królika
na
stresy, zapewnić mu zdrową dietę, codzienny ruch i czystość, aby wspomagać
w ten
sposób układ odpornościowy.
Na początku należy zbadać przyczynę choroby - królik powinien być zbadany
przez dobrego weterynarza, powinny być przeprowadzone testy na rodzaj bakterii
powodującej infekcję (badania cytologiczne i makrobiologiczne materiału
pobranego
z ropnia, bakterie znajdujące się w ropie mogą być martwe, ale w ściance
ropnia
mogą posłużyć do badań), może być potrzebne wykonanie zdjęcia
rentgenowskiego
i badania krwi. W niektórych przypadkach zalecane jest dokładne badanie uzębienia
pod uśpieniem.
Leczenie powinno obejmować kompletne usunięcie ropnia, wyleczenie
ukrytej choroby, mogącej powodować ropień i terapie antybiotykową.
W zależności od przyczyny powstania ropnia, może istnieć konieczność np.
usunięcia
zęba.
Nie zawsze możliwe jest chirurgiczne usunięcie ropnia (lokalizacja,
inna choroba, finansowe ograniczenia opiekuna). W takich przypadkach ropień
powinien zostać otwarty, wyczyszczony i wypłukany roztworem antyseptycznym.
O ile ropień nie jest bardzo mały, wykonuje się to pod znieczuleniem.
Weterynarz
powinien wykonać badanie pod kontem obecnej w ropieniu bakterii, dobrać
właściwy do niej antybiotyk (należy o to poprosić, weterynarze nie zawsze to
proponują ze względu na dodatkowe koszty!) potrzebny dla dalszej kuracji. Rana
po ropieniu powinna być przez jakiś czas przemywana środkiem antyseptycznym
dwa razy dziennie - jeśli ropień "zamknie się" zbyt szybko, z dużym
prawdopodobieństwem dolegliwość powróci. Materiały weterynaryjne podkreślają
małą skuteczność tej metody (stosowanej u innych ssaków) w przypadku królików.
Leczenie wyłącznie antybiotykami jest zazwyczaj również nieskuteczne, gdyż
lek nie
może przejść przez otoczkę bakteryjną i zabić bakterii w środku.
Jeśli ropień został usunięty całkowicie, podawanie antybiotyków może nie
być konieczne lub trwać krótko. Jeśli ropień został tylko wyczyszczony,
kuracja
antybiotykowa może trwać tygodnie lub miesiące nawet.
Jeśli ropień nie
powoduje bólu, króli może zachowywać się, jakby nic mu
nie dolegało (zależy to od lokalizacji i przyczyny powstania ropienia). Nie
wszystkie
guzki są też ropieniami (może to też być rak lub cysta, które wymagają
natychmiastowego usunięcia). Weterynarz powinien zbadać królika, u którego
zauważono narośl - im szybciej się go leczy, tym większa szansa na sukces!
Należy
też pamiętać, że bez dokładnego zbadania ropnia, leczenie nigdy nie będzie
skuteczne "na zawsze", a ukryta choroba może powodować ból u królika.
Należy być przygotowanym na to, że ropnie mogą się powtarzać, a królik
może potrzebować intensywnej opieki (mycie ran, być może karmienie).
Ropienie w obrębie głowy/ pyszczka mają tendencje do nawrotów i są
kojarzone z problemami z uzębieniem, prognoza zależy od przyczyny choroby
i rodzaju bakterii powodującej zapalenie. Stosunkowo najłatwiejsze w leczeniu
bywają ropnie, których przyczyną są drobne skaleczenia lub obecność ciała
obcego. Każdy przypadek wymaga dokładnego zbadania przez weterynarza -
w najczęstszym przypadku, kiedy przyczyną jest uzębienie, pozycja zębów,
umiejscowienie ropnia, wszystko to ma wpływ na przebieg leczenia i opieki.
Króliki, nawet z zaawansowaną chorobą wydają się być często w dobrej ogólnej
kondycji. W przypadku ropieni narządów wewnętrznych prognozy na ogól są
gorsze
(bywa, że zalecane jest uśpienie królika) .
Zapewnienie królikowi maksymalnego komfortu życia w takich warunkach,
odpowiedniego leczenia powinno być głównym zadaniem opiekuna.
Miękkie kupki
Miękkie kupy to zespół objawów, polegających na wydalaniu przez królika
miękkich, lepkich i mocno pachnących kup, które mogą przyklejać się do
okolic
genitaliów, tylnych nóg, ogona, a często również do podłogi klatki. Miękkie
kupy to
nie uformowane do końca cekotrofy, które powinny być w normalnych warunkach
zjedzone przez królika. Poza tymi kupami królik produkuje też normalne kupy,
wydaje
się zdrowy i ożywiony. Wielu opiekunów królików uznaje to za "normalną"
kondycję
królika i nie próbuje jej leczyć, co może powodować nie tylko konsekwencje
zdrowotne
u pyszczka, ale nawet bywa powodem porzucenia zwierzęcia ze względu na
nieznośny zapach.
Miękkie kupy to nie to samo, co biegunka, która jest bardzo groźna i wymaga
natychmiastowej pomocy weterynaryjnej. Prawdziwa biegunka jest bardziej
wodnista,
materiał kałowy w ogóle nie jest uformowany, królik nie produkuje zwykłych,
twardych
bobków, jest przygnębiony i odmawia jedzenia. Mogą powodować ją pasożyty
wewnętrzne (Coccidia, tasiemiec, grzybica wywołana przez dermatofity) i należy
wziąć
do weterynarza próbkę kału na badania. Często jej powodem są zmiany flory
jelitowej
(powodujące zatrucie toksynami produkowanymi przez namnożone "złe"
bakterie),
mogące prowadzić do śmierci królika. Inne przyczyny to: stres (stres może
być
czynnikiem wywołującym wiele chorób u królików), niewłaściwe użycie
antybiotyków
lub predyspozycje genetyczne.
Przyczyny miękkich kup u królików:
1. młode króliki
·
Główną
przyczyną miękkich kup u królików jest zbyt wczesne odstawienie
od piersi. króliki, w przeciwieństwie do większości ssaków, mają jałowe
jelito grube do czasu, kiedy zaczynają podjadać stały pokarm (3-4 tydzień życia).
Ten przejściowy okres życia, kiedy przechodzą na stały pokarm, jest
krytyczny
dla ich dalszego zdrowia - mleko matki zmienia swoje pH i dostarcza antyciał,
które pomagają jelitom przystosować się do stałego pokarmu. Bez mleka matki
króliki mogą rozchorować się na zapalenie jelit, kończące się często
biegunką
i śmiercią.
Pamiętaj, jeśli zamawiasz królika od osoby rozmnażającej lub ze
sklepu,
poproś, by królik jak najdłużej przebywał z matką ! Królik powinien mieć
pełne 8 tygodni, zanim trafi do sklepu lub nowego domu! Drugim ważnym
powodem miękkich kup u młodych królików mogą być pasożyty
pokarmowe.
2. dorosłe króliki
·
Problemy
dietetyczne: dieta zbyt bogata w skrobię lub tłuszcz. Niektórzy
karmią swoje króliki płatkami owsianymi, ciastkami, chlebem lub innymi
"ludzkimi"
pokarmami, do których trawienia królik nie jest przystosowany. Również
pokarmy
komercyjne (zarówno mieszanki, jak i granulaty ) są sobie nierówne jeśli
chodzi
o zawartość składników pokarmowych odpowiednich dla królika, przy czym
większość dostępnych pokarmów jest zbyt bogata. Niektóre króliki lepiej
znoszą
takie przeciążenie diety, inne gorzej.
·
Drugim ważnym
problemem dietetycznym jest niedostatek błonnika (włókna)
w diecie. Najważniejszą częścią króliczej diety jest siano, najlepsze źródło
naturalnego włókna. Granulaty dostępne na polskim rynku mają zdecydowanie
za małą ilość włókna do prawidłowego funkcjonowania układu pokarmowego
królika. Króliki powinny być zachęcane do jedzenia dużej ilości siana!
·
Miękkie
kupy mogą być także objawem innych ukrytych chorób (problemy z
zębami, choroby dróg moczowych, infekcja górnych dróg oddechowych,
towarzyszą syndromowi przechylania głowy). Do ich leczenia potrzeby jest
doświadczony weterynarz. Zazwyczaj miękkie kupy ustępują, kiedy choroba
jest wyleczona.
·
częściowa
niedrożność jelit
·
ropień
·
nowotwór
·
inne
choroby wewnętrzne mające wpływ na pracę jelita ślepego, takie
jak choroby nerek lub wątroby
·
stres
·
zmiany
diety
·
zmiana
rutyny (pór karmienia)
Podobne w objawach (brudna pupa królika) problemy z cekotrofami
pojawiają się też u królików otyłych lub cierpiących na zwyrodnienie stawów
(związane z utrudnionym poruszaniem się i zmniejszoną giętkością). Króliki
takie
mogą rozmazywać cekotrofy na futrze lub w ogóle ich nie zjadać, wtedy
przylepiają
się do futra i tworzą twarde, brzydko pachnące grudy. W przypadku otyłości
konieczna jest zmiana diety, w przypadku problemów zwyrodnieniowych -
leczenie choroby
odpowiednimi lekami (niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi).
W przypadku nieskomplikowanych przypadków miękkich kupek leczenie
polega na zmianach diety. Królik powinien jeść wyłącznie siano do czasu,
kiedy jego odchody wrócą do normy (2 tygodnie do 3 miesięcy). Królik nie
powinien
dostawać granulatu ani przysmaków w tym czasie. Trzeba się oprzeć proszącemu
o inne jedzenie królikowi, gdyż nawet małe odstępstwo może spowodować nawrót
choroby i przedłużenie leczenia. Wiele królików cierpiących z powodu miękkich
kupek jest otyłych i taka sianowa dieta może być jednocześnie zdrowym
sposobem
na odchudzenie królika. Redukcja wagi otyłego królika jest konieczna.
Jeśli królik nigdy wcześniej nie jadł siana lub jadł jego znikome ilości,
należy
stopniowo ograniczać mu dotychczasowe pokarmy (najczęściej komercyjne
mieszanki lub granulaty), całkowicie wyeliminować "przysmaki" i
stopniowo
przyzwyczajać królika do jedzenia coraz większej ilości siana. Aby zachęcić
go do
tego, podawaj dobrej jakości, pachnące siano wielokrotnie w ciągu dnia, w
małych porcjach, w kilku pojemnikach (np. dodatkowo w papierowej torebce).
Spróbuj uczynić z jedzenia siana intrygującą zabawę.
Kiedy królik znów ma zdrowe bobki, można stopniowo powrócić do karmienia
go zieleniną. Stała zmiana diety na bardziej odpowiednią dla danego
królika jest niezbędna!
Jeśli królik miał
problemy z miękkimi kupami, weterynarz może przepisać
witaminy, które powinny być brane tylko przez okres leczenia, dopóki kupy nie
wrócą do normy. Można również podawać probiotyk, aby pomóc w odbudowie
flory jelitowej. W niektórych przypadkach można rozważyć podawanie środków
przeciwbólowych (jeśli skóra jest zaogniona albo królik cierpi na zapalenie
stawów).
Niebezpieczeństwa:
·
Nie
leczone miękkie kupy mogą prowadzić do śmiertelnego zagrożenia,
jakim jest niedrożność jelit.
·
Cekotrofy
zawierają podstawowe dla zdrowia królika składniki odżywcze;
jeśli nie są zjadane, królik, nawet otyły, może cierpieć na niedożywienie.
Pamiętaj, że możesz dla królika zrobić dwie rzeczy: leczyć go i
utrzymywać w
komforcie. Leczenie powinno się odbywać pod kontrolą doświadczonego
króliczego weterynarza. Komfort królikowi zapewni utrzymywanie go i jego
otoczenia w czystości. Pupę królika można myć w misce, w niedużej ilości
ciepłej
wody (ewentualnie z dodatkiem hypoalergicznego szamponu dla zwierząt lub
szarego
mydła; nigdy nie używaj szamponów dla ludzi!), wypłukać ponownie w świeżej
wodzie (może być potrzebna pomoc drugiej osoby), a następnie należy królika
wytrzeć delikatnie, ale do sucha ręcznikiem. Uważaj przy tym, żeby królik
nie wyrwał
ci się i nie zrobił sobie krzywdy, spadając z wysokości. Większe grudki można
delikatnie wycinać nożyczkami z zaokrąglonymi końcami, ale trzeba bardzo uważać,
aby nie zranić przypadkowo królika!
Pamiętaj, że samo mycie królika nie likwiduje problemu miękkich kup - należy
zawsze zacząć od leczenia przyczyn choroby!
Problem miękkich kup nie jest niesłychanie poważny, ale nie należy go
lekceważyć, gdyż jest oznaką nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu
pokarmowego królika i może prowadzić do chorób znacznie poważniejszych.
Leczenie nie jest trudne, ale wymaga zaangażowania ze strony opiekuna królika.
Czasami trudno oprzeć się królikowi, który jest zły z powodu zmian w
diecie.
Często opiekunowie obawiają się, że same siano nie jest wystarczające do
zapewnienia królikowi wszystkich składników pokarmowych. Pamiętać należy
jednak o tym, że króliki są naturalnie przystosowane do jedzenia dużych ilości
siana i że korzyści wynikające ze zmian dietetycznych są długotrwałą
zmianą
pomagającą podnieść jakość życia królika nie na kilka minut, potrzebnych
na
zjedzenie smakołyku, ale na całe życie.
Myksomatoza
Myksomatoza jest wirusową chorobą królików. Ten rodzaj wirusa
najlepiej rozwija się w skórze.
Pierwszym objawem choroby jest obrzęk (nabrzmiały, wodnisty) w okolicach głowy
i pyska. Klasycznym objawem są również "śpiące oczy" i spuchnięte
wargi, małe
obrzęki we wnętrzu uszu i w okolicach genitaliów i odbytu. W ciągu dnia lub
dwóch
opuchlizna może być tak poważna, że może doprowadzić do ślepoty i
zniekształceń
w okolicach pyska, warg, uszu i nosa.
W Wielkiej Brytanii królik europejski (oryctolagus) jest uważany za wysoce
podatny na myksomatozę, czasami, ale rzadko, również zające mogą być
atakowane.
W Polsce myksomatoza jest chorobą "zwalczaną z urzędu", co oznacza,
że zwierzę
zakażone jest "z urzędu uśmiercane".
Wszystkie rasy królików są tak samo podatne na te chorobę, również te
dziko
żyjące, a także trzymane w mieszkaniach jako zwierzęta domowe i te hodowane
na wystawy, króliki miniaturowe, zwisłouche i inne egzotyczne rasy.
Choroba jest przenoszona przez owady pijące krew. Pasożyty przenoszące
chorobę to pchły i komary. Króliki nie przenoszą na siebie nawzajem choroby,
jeśli są trzymane razem - potrzebne są do tego właśnie pasożyty. Wirus
myksomatozy może pozostawać żywy w organizmie
pcheł przez wiele miesięcy, co
prawdopodobnie jest przyczyna "przeżywania" choroby z roku na rok, w
tym zimy.
Kiedy zarażona pchła lub komar ugryzie królika, niewielka ilość żywego
wirusa
przenoszona jest na skórę królika, kiedy owad ssie krew. W ciągu kilku dni
wirus
przenika do lokalnego układu limfatycznego i przechodzi
do krwi, co pozwala
wirusowi
rozprzestrzenić się do wielu miejsc. Wirus namnaża się głównie w skórze w
okolicach
oczu, nosa, pyska, genitaliów, odbytu i wewnątrz uszu.
Okres wylęgania się choroby zależy od stanu zdrowia
królika, ale wahać się
może
od 5 do 14 dni (okresem wylęgania nazywa się czas pomiędzy zarażeniem
a pojawieniem się pierwszych symptomów choroby). Niektóre zwierzęta mogą
chorować tygodniami a nawet miesiącami, ale generalnie, przy dość ostrym
przebiegu infekcji, śmierć następuje w ciągu 12 dni.
Chory królik dość szybko ślepnie z powodu opuchlizny dookoła oczu,
również jedzenie i picie może być utrudnione. Dzikie króliki w tym czasie
stają
się ofiarą zwierząt polujących na nie (np. lisów) albo giną na drogach. Częstym
powodem śmierci jest jednak druga infekcja, która pojawia się ok. ósmego
dnia
od pierwszej infekcji. W przypadku królików trzymanych w domu choroba często
postępuje wolniej i śmierć nie przychodzi tak gwałtownie, gdyż króliki te
mają
zazwyczaj zapewnioną bardzo dobrą opiekę.
Nie wszystkie zarażone króliki umierają. Chociaż ozdrowienie jest
rzadkie wśród
dzikich królików (prawdopodobnie mniej niż 10% przeżywa), to dzięki
intensywnej
opiece domowe króliki maja większe szansę na ozdrowienie.
Trzeba jednak ostrzec, ze myksomatoza jest choroba przewlekłą i wychodzenie
z choroby może potrwać tygodnie albo nawet miesiące, po których mogą
pozostać
rany, zniekształcenia i blizny.
Jak można kontrolować chorobę? Jak ustrzec się przez chorobą?
Są dwie główne metody:
1. zapobieganie występowania owadów przenoszących chorobę
2. stosowanie szczepionki
Kontrola pasożytów jest ważna i może oznaczać trzymanie dzikich królików
z
dala od kontaktu ze zwierzętami domowymi,
ale również używanie środków
przeciwko
pchłom. Królicze pchły mogą być również przenoszone przez koty.
Ważne jest również kontrolowanie obecności komarów - poprzez stosowanie
siatek ochronnych (moskitier) i innych dostępnych metod, a także usunięcie
ewentualnych miejsc, gdzie komary mogą się rozmnażać (stojąca woda w
zakamarkach murów, kałuże, sadzawki).
Szczepionki przeciwko myksomatozie
W Wielkiej Brytanii zarejestrowaną szczepionką przeciw myksomatozie jest
'Nobivac Myxo'.
Nie znam szczegółów dotyczących działania szczepionki używanej w Polsce,
ale na pewno trzeba ją stosować, ponieważ choroba ta występuje w Polsce.
Na szczęście mamy dostęp do szczepionki, nie tak, jak Australijczycy.
"Szczepionkę MYXOVAC przeciwko myksomatozie podaje się podskórnie
w
ilości 1 ml bez względu na płeć i masie ciała powyżej 500 g. Odporność
poszczepienną króliki uzyskują w 2 tygodnie po podaniu szczepionki i
utrzymuje
się ona przez co najmniej 5 miesięcy. "
Czy szczepienie gwarantuje ochronę przeciwko chorobie?
Nie, ale prawidłowe użycie szczepionki daje szansę zbudowania odporności
na chorobę. Króliki, które są narażone na chorobę, ale zbudowały pewien
poziom odporności, zazwyczaj nie chorują, choroba się w nich nie rozwija. Króliki
musza wtedy być pod szczególną opieką, należy zwłaszcza unikać wszelkiego
stresu, gdyż bardzo wpływa on na przebieg choroby. Pod wpływem stresu
bakteria
Pasteurella, powszechnie występująca u królików, lecz zazwyczaj niegroźna,
może być przyczyną choroby, o objawach głównie oddechowych).
Termin szczepienia
Szczepienie może się odbyć u królików powyżej 6 tygodni
(niektórzy weterynarze szczepią dopiero po 12 tygodniu), nie powinny być
szczepione w czasie ciąży. Tylko zdrowe króliki mogą być sczepione.
Szczepionka
może być nieskuteczna jeśli królik już został zarażony chorobą. U niektórych
zwierząt
szczepienie może nie odnieść skutku.
Szczepionka powinna być powtarzana corocznie u królików, które
nie są nadmiernie narażone na chorobę. Dwa razy do roku powinny być
szczepione króliki z grupy powiększonego ryzyka: mające kontakt z przyrodą,
zwłaszcza w okolicy gdzie występują dzikie króliki, króliki narażone na
kontakt
z pchłami (uwaga! koty mogą przenosić królicze pchły!). Uważa się, że od
wiosny
do jesieni jest największe zagrożenie chorobą, choć w Wielkiej Brytanii
największe
natężenie choroby obserwuje się od sierpnia do wczesnej zimy.
Trzeba jednak pamiętać, że choroba może atakować przez okrągły rok.
Biegunka
Objawia się częstym wydalaniem płynnego lub półpłynnego kału.
Futerko w okolicy odbytu jest zabrudzone. Zwierzę jest apatyczne, osowiałe,
nie ma apetytu. Przyczyną biegunki jest najczęściej nieświeża, spleśniała
lub
zanieczyszczona pasza. Powodować ją może również niewłaściwej jakości
woda.
Z diety chorego zwierzęcia należy wyeliminować pasze soczyste - zielonki,
owoce
i warzywa. W okresie występowania biegunki królikowi podaje się wyłącznie
dobrej jakości siano, mieszankę ziaren lub granulat. Wodę do picia zastępuje
się ostudzonym do temperatury pokojowej naparem z rumianku.
Wzdęcie
Powodowane jest karmieniem wilgotnymi zielonkami, paszami
sfermentowanymi, nagłym wprowadzeniem do diety dużej ilości soczystych pasz.
W następstwie tego dochodzi do nadmiernej, gwałtownej fermentacji treści w
przewodzie pokarmowym. Zwierzę staje się osowiałe, nieruchliwe, brzuch jest
znacznie powiększony. Dotykiem wyczuwa się duże ilości nagromadzonych gazów
w żołądku i jelitach. Temperatura obniża się nawet do 34 stopni.
Natychmiast po
zauważeniu objawów należy podjąć próby masowania powłok brzusznych
wacikiem
nasączonym olejkiem kamforowym. Trzy razy dziennie podaje się po jednej
tabletce
węgla lekarskiego. Niezwłocznie powinniśmy udać się z chorym zwierzęciem
do
lekarza weterynarii, który poda mu preparaty przeciwwzdęciowe i
przeciwfermentacyjne.
Zaparcie
Powoduje karmienie nadmierną ilością pasz suchych, brak wody,
ograniczone możliwości poruszania się. Zwierzę nie oddaje kału lub z
widoczną
trudnością wydala małe, suche bobki, czasem z domieszką śluzu lub krwi.
Dietę
należy zmienić na bardziej soczystą, zapewnić dostęp
do czystej, najlepiej
przegotowanej
wody, umożliwić zwierzęciu poruszanie się na większej przestrzeni. Doustnie
podaje
się olej parafinowy i wywar z siemienia lnianego, kleik ryżowy. Lekarz lub doświadczony
hodowca powinien wykonać lewatywę z ciepłej wody ze środkiem poślizgowym
(np. roztworem mydła lub olejem parafinowym).
Często jednak przyczyną
jest spowolnienie normalnej perystaltyki układu
pokarmowego (aż do całkowitego zatrzymania), która w normalnych warunkach
jest odpowiedzialna za przepychanie pożywienia przez układ pokarmowy. Jest
to nazywane "zastojem perystaltyki w obrębie przewodu pokarmowego"
albo
"niedrożnością układu pokarmowego" (ta druga nazwa używana jest
raczej do
przypadków, kiedy jakieś obce ciało lub masa pokarmowa tworząca twardą
grudkę,
powoduje zatkanie przewodu pokarmowego, zator). W tym artykule obie rzeczy
omawiane są jednocześnie (często trudno zresztą mówić o tych rzeczach
oddzielnie),
więc również zamiennie będę używać tych określeń.
Przyczyny zastoju perystaltyki :
Układ pokarmowy królika może się zatrzymać z różnych powodów: stresu,
odwodnienia, bólu z powodu jakiejś innej dolegliwości (wzdęcia, przerastanie
zębów trzonowych, kłopoty z pęcherzem lub infekcja), blokada w układzie pokarmowym
lub, najczęściej, z niedoboru błonnika
w diecie (to dlatego królik powinien mieć stały i
nielimitowany dostęp do siana). Pozostawiony samemu sobie królik, który
cierpi z
powodu zastoju układu pokarmowego, jest z dużym prawdopodobieństwem skazany
na bolesna śmieć w stosunkowo krótkim czasie. Jeśli Twój
królik przestał jeść lub
przestał wydalać (12 godzin lub więcej)
to sytuację należy uznać za poważną
i musisz zabrać królika do dobrego,
króliczego weterynarza jak najszybciej!
Spowolnienie ruchu w układzie pokarmowym może powodować
zatrzymywanie
się połkniętej sierści i jedzenia na całej długości układu pokarmowego.
Ponadto,
ponieważ jelito ślepe nie opróżnia się wystarczająco szybko, "złe"
bakterie (takie
jak Clostridium spp., tego samego rodzaju, co te, które powodują zatrucie
jadem
kiełbasianym i tężcem) mogą namnażać się gwałtownie, tak, że ich ilość
przewyższy
ilość normalnej, "dobrej" flory bakteryjnej. Taki stan prowadzi
szybko do wytwarzania
gazów, co powoduje bardzo silny ból. Niektóre bakterie z rodzaju Clostridium
wytwarzają trujące toksyny. Zadaniem wątroby jest unieszkodliwienie tych trujących
związków, co wiąże się z często z poważnym naruszeniem wątroby. Dlatego
ostatecznym powodem śmierci w przypadku zastoju układu pokarmowego jest często
właśnie uszkodzenie wątroby.
Jak można rozpoznać niedrożność układu pokarmowego?
Do objawów należy: brak odchodów lub tylko nieduża ilość bardzo małych
bobków, czasami przylepionych do futra królika w dolnej części ciała. W
niektórych
przypadkach bardzo małe zwykłe bobki są pokryte
przezroczystym bądź żółtawym
śluzem.
Jest to poważny problem zdrowotny i powinien być traktowany jako nagły
wypadek i
natychmiast leczony (zapalenie jelita cienkiego, a dokładniej śluzówki jelita
cienkiego).
Zamiast cichego burczenia normalnie pracujących jelit pojawia się głośne,
gwałtowne
gulgotanie (przemieszczające się gazy, co jest bardzo bolesne) albo
niezwyczajna cisza.
Królik może stać się ospały, stracić apetyt, zwinąć się w kulkę i głośno
zgrzytać zębami.
Leczenie.
Masaż
brzucha, jedną z najbardziej efektywnych metod stymulowania
leniwych jelit jest delikatny masaż. Połóż króliczka na bezpiecznym blacie
na
ręczniku (albo na kolanach, jeśli królik czuje się tam bezpiecznie), upewnij
się,
że królik nie może zeskoczyć ani zrobić sobie krzywdy. Delikatnie masuj dłońmi
brzuch.
Ugniataj na tyle, na ile tylko królik Ci pozwoli, ale odsuń się natychmiast,
kiedy tylko królik
czuje i okazuje ból. Delikatne uniesienie zadnich nóg królika (kilka do
kilkunastu
centymetrów), z jednoczesnym wsunięciem łebka pod rękę (prawie pod pachę)
masującego, pomaga w uchodzeniu gazów i bywa bardziej komfortowe dla samego
królika. Często, kiedy królik przyzwyczai się już do bycia trzymanym w ten
sposób,
pozwala on swobodnie opaść nogom, podczas gdy gaz bardziej komfortowo
przesuwa się do wyjścia.
Narządy wewnętrzne królika są bardzo delikatne, trzeba być bardzo ostrożnym,
alby nie narobić królikowi siniaków i nie pogorszyć sytuacji. Po odrobinie
masażu
ręcznego można nawet spróbować użyć elektrycznego urządzenia do masażu
wibrującego, co bywa nawet bardziej skuteczne i wydaje się warte
zainwestowania
w urządzenie masujące z płaską powierzchnią, które można byłoby trzymać
przy
króliczym brzuszku relatywnie długo. Przyciśnij dobrze urządzenie do brzucha
i
zacznij masować na najniższych obrotach, zwiększając je stopniowo. Królik
na
początku może się trochę cofnąć, ale prawie wszystkie króliki, na których
próbowaliśmy ten masaż uspokajały się i polubiły te delikatne wibracje.
Poza
stymulowaniem mięśni, masaż pomaga pozbyć się gazów i łagodzi kolkę.
Środki
przeczyszczające
oparte na oleju parafinowym (z rodzaju
przeczyszczających olejów mineralnych lub komercyjne produkty takie jak
Laxatone i Petromalt) nie wpływają na ruchy jelita. Niektórzy weterynarze
przepisują
je w nadziei, że pomogą się prześliznąć suchą, zbitą materię pokarmową
przez
układ pokarmowy.
Zauważyć jednak należy, że jeśli treść jelitowa jest odwodniona i twarda
jak cegła (tak, spotkaliśmy się z tym!), to pokrycie tej zbitej materii
wazelino
podobną substancją jedynie przeszkodzi ponownemu jej nawodnieniu, przez co
utrudni jej rozluźnienie i dalsze przesuwanie się. Z tego powodu
prawdopodobnie
mądrzej jest skoncentrować się na uwodnieniu treści trawiennej przed użyciem
środków oczyszczających opartych na oleju parafinowym,
jeśli w ogóle
zamierza się ich użyć.
Watro jeszcze dodać, że chociaż te specyfiki, uznawane za środki
zapobiegawcze, często są lubiane przez same króliki, to weterynarze wierzą,
że ich wyższa kleistość może w zasadzie przyczyniać się do utrzymywania
masy
pokarmowej razem, zwłaszcza, jeśli treść pokarmowa jest odwodniona.
Bezzapachowe oleje mineralne jako mniej kleiste mogą być przez to bardziej
efektywne. Środki przeczyszczające oparte na oleju parafinowym nie powinny być
podawane codziennie ani w inny regularny sposób, gdyż mogą hamować
absorpcję ważnych witamin.
Enema
czyli lewatywa.
Zaaplikowanie królikowi lewatywy z czystej, ciepłej wody
i odrobinki bezzapachowego oleju mineralnego może też być pomocne. Ale
najpierw należy poprosić weterynarza o poinstruowanie, jak należy to robić.
Jeśli
nie możesz złapać swojego weterynarza, kiedy Twój królik cierpi na niedrożność,
jesteś w dużym kłopocie!
Charakterystyczny jest również sposób przyjmowania pozycji leżącej
na
brzuchu z nienaturalnie wygiętym do góry "tyłkiem". Wygląda to
tak, jakby królik
usiłował się wyciągnąć i zaraz po tym zmienia pozycję na siedzącą. Jeśli
zauważymy
takie właśnie objawy u swojego zwierzaka jest to
sygnał do jak najszybszej
reakcji z naszej
strony. Najważniejsze jest aby kontrolować czy królik pije gdyż szybko może
nastąpić odwodnienie organizmu. Zalecanym środkiem zapobiegawczym, jak również
wspomagającym leczenie, jest świeżo wyciśnięty sok z ananasa. Można podawać
uszatkowi ważącego 1,25 kg, około 10-15 ml soku, trzy razy dziennie przez
mniej
więcej 3 dni. Jeśli królik sam nie wykazuje chęci picia go, trzeba niestety
poić na
siłę za pomocą strzykawki - bezpośrednio do pysia, boczkiem - bo z przodu
przeszkodzą siekacze.... W przypadku gdy weterynarz stwierdzi, iż zator ma
konsystencję plasteliny (tzn. nie jest stwardniały), można podać dodatkowo
niewielką ilość olejku parafinowego (w przypadku Zuzi to był 1 cm3 dwa razy
dziennie), który pobudza perystaltykę jelit. Zaznaczyłam "jeśli zator
ma konsystencję
plasteliny", ponieważ przy bardzo twardych czopach nie wolno podawać
oleistych
substancji. Mogą one bowiem uniemożliwić nawilżenie zatoru i tym samym nie
polepszą stanu chorego. W trakcie leczenia nie należy podawać
wysokokalorycznych
granulatów, jedynie siano i ewentualnie zieleninę - jeśli królik jadał ja
wcześniej, oraz
duże ilości wody. Zlekceważony zator w przewodzie pokarmowym jest nawet śmiertelny,
więc starajmy się obserwować nasze zwierzęta żeby w porę móc im pomóc!
Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia tej choroby należy przede wszystkim
bardzo dbać o prawidłową dietę królika i wyczesywać mu futerko jak najczęściej.
Również ruch odgrywa tu istotna rolę...
Grzybice skóry
Na skórze zwierzęcia pojawiają się ostre ograniczone ogniska z
drobnymi krostkami lub pęcherzykami. Najczęściej zmiany te rozpoczynają się
w okolicach głowy. Wywoływane są przez grzyby Trichophyton
i Microsporum. W
miejscach zaatakowanych przez grzyby włosy łamią się tuż przy naskórku i
powstają
charakterystyczne wyłysienia. Ponieważ grzyby mogą być niebezpieczne dla
ludzi,
nie można ich lekceważyć i trzeba udać się z króliczkiem do lekarza
weterynarii, który
zastosuje odpowiednie leczenie. Ściółkę z klatki należy zniszczyć a całe
pomieszczenie dokładnie zdezynfekować.
Zapalenie płuc
Przyczyną zapalenia płuc mogą być liczne drobnoustroje, najczęściej
Pseudomonas i Pasteurella.
Rozwojowi choroby sprzyja nadmierna wilgotność i
przeciągi w pomieszczeniu. Lekarz weterynarii musi podać odpowiednie
antybiotyki
lub sulfonamidy. Właściciel powinien zadbać o poprawę warunków środowiskowych,
umieszczając klatkę króliczka w bardziej odpowiednim miejscu. Niekiedy może
być konieczne dodatkowe ogrzewanie specjalną lampą.
Pasorzyty zewnętrzne
U królików występują niekiedy pchły i wszy. Przenoszone są przez
zanieczyszczoną ściółkę albo paszę. Dla lekarza weterynarii zwalczanie
pasożytów
zewnętrznych nie stanowi większego problemu. Ściółkę należy usunąć a całe
pomieszczenie i wszystkie sprzęty dokładnie oczyścić aby usunąć jaja pasożytów.
Uważa się, że pchły przenoszą myksomatozę.
Pasorzyty wewnętrzne
Pasożyty przewodu pokarmowego mogą powodować utratę apetytu i
zaburzenia trawienia. Ich obecność diagnozuje się przez laboratoryjną analizę
kału.
Ponieważ wspomniana wcześniej koprofagia może powodować wtórne inwazje pasożytów,
w okresie leczenia zwierzę nie powinno przebywać
w klatce z podłogą siatkową
lub rusztową,
aby nie miało możliwości zjadania kału. U króliczków występować mogą
także kokcydia
(pierwotniaki) z gatunku Eimeria.
Encephalitozoonnoza
Jest chorobą pasożytniczą stanowiącą duży problem w gospodarskich
hodowlach królików. Pasożyty lokalizujące się w mózgu powodują
powstawanie w nim
ogniskowych zmian. Objawem choroby jest charakterystyczny skręt szyi. Przy
lokalizacji pasożytów w nerkach występować może wychudzenie zwierzęcia.
Zapalenie ucha
Najczęściej powodowane jest przez bakterie Pasteurella
multocida. Schorzenie może być
skomplikowane występowaniem
świerzbowca usznego Psoroptes cuniculi. W uchu stwierdza się wówczas obfite
złogi zeschniętego wysięku, tworzącego brązowe strupy.
Syfilis
Występuje w dużych hodowlach królików. Choroba powodowana
przez Treponema cuniculi ma zazwyczaj przebieg łagodny i nie powoduje
śmierci zwierząt. Na skórze w okolicach narządów płciowych a także na głowie
i w obrębie opuszek palcowych powstają ogniskowe przekrwienia i obrzęki
przechodzące
następnie w owrzodzenia. Choroba przenosi się przez kontakt bezpośredni.
Jersinioza
jest jedną z bardziej niebezpiecznych chorób, jaka może
być przenoszona od królików na człowieka. Powodowana jest przez Yersinia
pseudotubercolosis. Objawami jest
postępujące wyniszczenie organizmu zwierzęcia,
któremu towarzyszy nasilająca się biegunka. Następuje znaczne powiększenie
węzłów chłonnych. Całkowita pewność występowania tej choroby daje
mikrobiologiczna
izolacja czynnika etiologicznego, wykonana przez lekarza weterynarii. Zwierzęta
dotknięte tym schorzeniem należy eliminować z hodowli.
Zapalenie gruczołów mlecznych
karmiąca królica może zachorować na zapalenie gruczołów
mlecznych. Przyczyną schorzenia bywa zbyt wąski kanalik wyprowadzający mleko
z sutka, co utrudnia małym ssanie. Zalegający pokarm staje się zaś pożywką
dla bakterii. Samica przy karmieniu odczuwa ból. Okolica sutków jest czerwona
i gorąca, a zwierzę może mieć gorączkę. Należy skontaktować się z
weterynarzem,
gdyż taki stan jest niebezpieczny dla życia matki. W leczeniu stosuje się
zastrzyki z
antybiotykiem, okłady z altacetu i usuwanie zalegającego mleka z chorego sutka
przez delikatny masaż. Jeśli mimo to powstanie na nim ropień, trzeba
przeprowadzić
zabieg chirurgiczny.